امّا آثار ارزشمندش ، ما را به عظمت فكرى و علمى وى رهنمون ساخته‌است . اثر كم‌نظير بلكه به يك معنا بىنظير او به نام « ماوراء الفقه » در ده جلد ، از آثار جاودانه به شمار مىرود كه به حق ، خلأ بزرگى را در قلمرو فقه پر كرده‌است . درست است كه فقه ، دانشى است در ميان صدها دانش ولى اين دانش با ده‌ها دانش طبيعى و انسانى ارتباطى تنگاتنگ دارد و يك فقيه در نگارش يك دوره فقه ، از علومى مانند هيئت و نجوم ، جغرافيا و شيمى ، رياضيات و طب و اقتصاد و لغت و تاريخ و حتّى جامعه شناسى بىنياز نيست . از طرفى آگاهى از چنين علوم مختلفى كه ذوق‌ها و فهم‌هاى گوناگونى را مىطلبد ، براى يك فقيه ميسور و آسان نيست . فقيه شهيد ما بر اثر استعداد سرشار و رنج‌هاى توان‌فرسا توانسته‌است آن‌چه كه فقيه در امور ماوراءالفقه به آن نياز دارد ، به صورت فشرده و روشن در ده جلد فراهم‌آورد تايك فقيه به همراه اين كتاب از بسيارى از مراجعات وقت‌كش بىنياز گردد و تا فردى اين كتاب را مطالعه نكند ، از ارزش والاى آن آگاه نمىشود » . « 1 » نظرات اسلاميهء فى إعلان حقوق الإنسان ؛ محتواى اين كتاب شامل مباحثى اسلامى درباره نقد بيانيهء حقوق بشر است . فلسفهء الحج و مصالحه فى الإسلام ؛ اين كتاب از فلسفهء حج و مصالح آن در اسلام بحث مىكند . اشعّهء من عقائد الإسلام ؛ شامل برخى از مباحث اصول دين است . القانون الإسلامى وجوده ، صعوباته و منهجه ؛ اين كتاب تلاشى است براى

--> ( 1 ) . همان .